Dyspraxie - informatie voor leerkrachten

Informatie voor de leerkracht

Nieuwe tips voor de leerkracht

Mensen met dyspraxie kunnen bij een groot aantal activiteiten hinder van hun handicap ondervinden.
Kinderen met dyspraxie kunnen hun klasgenoten vaak op één of nadere manier niet bijbenen. Met schrijven, hun werktempo, het leren van tafels, enzovoorts.

Op deze pagina geven wij informatie over hulpmiddelen en instanties leerkrachten waarvan gebruik kunnen maken bij het lesgeven aan kinderen met dyspraxie. De navolgende informatie grotendeels is (met toestemming) afkomstig van een website uit Nieuw Zeeland.

Uit de reacties van ouders over de ervaringen op school komt naar voren dat overleg tussen ouders, school en behandelaars (fysiotherapeut, orthopedagoog, revalidatie-arts enz.) belangrijk zijn. Niet alleen voor aanpassingen van de les of hulpmiddelen op maat, maar ook om te zorgen dat kinderen weer met plezier weer naar school gaan!

Kinderen met dyspraxie kunnen problemen hebben met taal, waarneming, denken en de motoriek. Kinderen met dyspraxie hebben een normale intelligentie voor hun leeftijd, maar hebben een probleem met het verwerken van informatie en het communiceren wat ze weten of begrijpen. Elk kind met dyspraxie is anders, de combinaties van moeilijkheden die een kind ondervindt zijn dan ook uniek. Problemen in de klas kunnen dan ook zijn:

Moeilijkheden met schrijven en tekenen
Slechte Fijne- en/of grove motoriek (hekel aan gym, spelletjes, balspelen en buiten spelen)
Knoeien bij eten en drinken
Langzaam bij het aankleden
Langzaam leren, bijvoorbeeld bij het leren fietsen
Snel afgeleid zijn
Vallen en stoten - het kind heeft veel blauwe plekken
Vernielzuchtig in de klas
Moeilijkheden bij staan op één been, huppelen, springen
Moeite bij het overschrijven van teksten uit een boek of van het schoolbord
Ordenen, is van toepassing bij veel ontwikkelingsaspecten
Denken. Hoewel ze een normale intelligentie hebben, kunnen deze kinderen problemen hebben met het plannen en organiseren van gedachten
Taalvaardigheid, herinneren van woorden, communicatieproblemen, taal kan zwak zijn of zich langzaam ontwikkelen
Opvolgen van instructies
Sociale vaardigheden.
Emotionele onvolwassenheid

Wat helpt?

TIP Van een basisschool kregen we de tip om met dagritme kaarten te werken, ook in de midden en bovenbouw. De dagindeling wordt dan duidelijk en visueel.

Als bij een kind de diagnose 'dyspraxie' is gesteld, kan onderzocht worden of de leerkrachten externe ondersteuning kunnen krijgen bij de begeleiding van het kind

Het lezen van relevant materiaal leidt tot een groter begrip. Veel van de problemen die je bij een individueel kind tegenkomt zijn direct te relateren aan die informatie. Met meer begrip kan de beste aanpak bij het lesgeven voor elk kind worden uitgewerkt.
Moeilijkheden bij het herinneren van reeds geleerde informatie is een verwerkingsprobleem, geen resultaat van een geheugenprobleem of luiheid. Als ze iets kunnen willen ze het, maar soms kunnen ze iets niet. Leren kan soms meer dan 20 keer de gewone inspanning vragen.
Door een neurologische oorzaak wordt geleerde informatie soms niet correct gereproduceerd.
Instructies moeten soms worden opgedeeld en vereenvoudigd. Zwakheid bij ordenen heeft effect bij spellen, schrijven, rekenen, vaardigheden met de grove en fine motoriek, opvolgen van instructies en spelregels.
Geduld en het gebruik van meerdere vormen om informatie aan te bieden, waarbij verschillende zintuigen worden gebruikt.
Stimuleer het geheugen met voorzichtig herhalen of sturen tot dat wat al is geleerd kan worden gereproduceerd. Een ritmische, fonologische benadering bij lezen, schrijven, rekenen kan helpen.
Het zelfvertrouwen loopt continu risico te worden aangetast.
Probeer te verzekeren dat de verwachtingen beknopt en helder naar het kind gecommuniceerd worden en dat ze begrepen zijn. Soms moet op een tactvolle manier de verwachting naar beneden worden bijgesteld (bijvoorbeeld door minder huiswerk te geven, geef ze kans om te slagen bij wat ze doen)
Probeer het kind een voorspelbare routine te geven, vaste regels. .Plotselinge veranderingen kunnen grote problemen veroorzaken bij een kind met dyspraxie. Leg de grenzen op een eenvoudige manier uit, verzeker dat ze niet veranderen en dat het kind ze heeft begrepen. Wees bereid om alles rustig te herhalen.
Vereenvoudig keuzes en biedt geen keuzes als je dat niet van plan bent.
Ongepast gedrag kan door het kind niet altijd worden gecontroleerd. Het moet kort en met begrip worden gestopt.
Bereid het kind voor met waarschuwingen als 'tijd om te stoppen over vijf minuten' enz. Het kind heeft behoefte aan een duidelijke planning van activiteiten.
Als het kind bezig is met activiteiten waarvoor aanwijzingen nodig zijn. Verzeker dat ze weten wat ze moeten doen, hoe en in welke volgorde. Het kind kan extra of meer tijd nodig hebben om iets af te maken.
Het kan erg moeilijk zijn om te wachten op de aandacht van een volwassene. Dit komt omdat de processen op volle gang zijn en als het kind te lang moet wachten, kan het leermoment voorbij zijn.
Wordt het kind te veel afgeleid. Een kind met dyspraxie kan hier veel last van hebben, dus een rustige omgeving kan helpen. Als het kind voor in de klas zit is er minder visuele afleiding.
Als er iets is dat je als leerkracht niet begrijpt, vraag het dan aan de ouders

Dus...

Ze willen als ze het kunnen, maar soms kunnen ze het niet
Ze zijn niet lui, maar zijn soms het gebruik of het plan vergeten!

Wat kan de leerkracht doen:

Sta dingen toe, verlaag de verwachtingen, hoewel het kind slim genoeg is
Geef meer tijd
Pas de hoeveelheid werk aan
Geef ze voorzichtig een hint
Goede lesmethoden winnen altijd
Luister naar de ouders, die kennen het kind beter dan ieder ander
Verdeel taken in overzichtelijke delen en vereenvoudig.
Neem niet vanzelfsprekend aan dat het kind het heeft begrepen
Geef losse instructies, in plaats van een reeks, omdat...
Als het kind hetzelfde wordt behandeld als andere kinderen, is het foutpercentage onmeetbaar hoger dan nodig.

Het kind weet dat het anders is. Veel fouten leiden tot weinig zelfvertrouwen en een heel laag zelfbeeld.

Nieuwe tips

Uit België kregen wij een aantal tips van een een juf van een jongen met dyspraxie (4de leerjaar of groep 6 in Nederland). Ook haar is opgevallen dat er is zeer weinig info te verkrijgen is rond praktische hulpmiddelen in de klas. Dus probeer ze zo efficiënt mogelijk met z'n probleem om te gaan. Van haar enkele tips voor collega's die nu nog moeten beginnen zoeken:

Schriftelijke opdrachten die niet noodzakelijk schriftelijk dienen te gebeuren (bv. w.o.-blaadjes, plannen voor wiskundeschrift, teksten voor godsdienstschrift, ...) laat ik hem niet overschrijven, maar hij gaat die zelf (of ander kind van de klas) kopiëren. Er zit steeds iemand langs hem die hem helpt met allerlei praktische dingen (omdat je als juf er niet constant bij kunt zijn) : die let erop dat de kopij in het schrift terechtkomt. Cijferen is ook een probleem : onder elkaar schrijven (en dan nog kommagetallen erbij) is voor hem zeer moeilijk : nu schrijft hij in een schrift met extra grote ruiten, maar het blijft moeilijk.
Toetsen : Waar mogelijk neem ik ze mondeling af. Als dit niet mogelijk is verspreid ik ze, en soms laat ik herhalingslessen meetellen als toets... voor mij is het belangrijk te weten of hij de leerstof beheerst, en dat kan je ook zien op een herhalingsblad ! (de ouders zijn hiervan op de hoogte) Zo is er weer tijd over om andere toetsen te verspreiden : want voor hem is het niet mogelijk een rekentoets in 1 keer af te maken. Spelling : bij auditieve oefeningen zeg ik bv. 20 woorden : hij schrijft er 10... ik zeg bv. een zin : hij schrijft enkel de belangrijkste woorden die ik hem apart zeg. De ouders weten op welke manier we de toetsen afnemen en kunnen het rapport dus juist interpreteren.
Structuur bieden : hij zit steeds in mijn buurt omdat je eigenlijk gedurende de ganse dag "individueel onderwijs" geeft. Als ons dagprogramma afwijkt van de "normale dagen" moet hij daar vooraf concreet over ingelicht worden...
Huiswerk : ik spreek de taken in op een dictafoon, zeg hem wat hij in de boekentas moet steken en meestal wordt dit gecontroleerd door de jongen die langs hem zit. Wat belangrijk is bij hem : geef hem zoveel mogelijk pluimpjes bij de minste prestatie en dan lukt het ook wel beetje bij beetje !! Wat de toekomst voor hem brengt weet ik niet : toch trachten we alles voor hem te doen om hem in het gewoon onderwijs te houden... zijn intelligentie is goed, hij kan de leerstof aan...

Ga naar het begin

De informatie op deze site is onder andere ontleend aan Engelstalige sites op het net. Wij hebben geen controle uitgevoerd op de juistheid van de inhoud. Aanvullende informatie of correcties zijn altijd welkom. Bron:
The Dyspraxia support group New Zealand
Site: http://www.dyspraxia.org.nz/